Đi tìm cái đẹp cho thư pháp chữ Việt Bài 2 Người viết thư pháp cần có những gì ?

Cái bóng (là ảnh chụp chứ không phải tranh cắt bóng)
Photo : Mai Cường (mình đưa lên photoshop làm lại phần nền)

Hôm rồi có một người bạn hỏi – Tôi muốn tập viết thư pháp, tôi cần phải có những gì. Tôi cười và bảo người bạn – thì chỉ cần giấy, mực, bút lông là đã có thể tham gia tập viết thâu đêm suốt sáng rồi. Thì nhìn bên ngoài quả có thế thật. Tập viết chữ thì chỉ cần bấy nhiêu là đủ rồi, chủ yếu là bỏ thời gian để rèn luyện kỹ năng viết chữ sao cho điêu luyện, làm chủ được ngòi bút của mình. Điều này rất quan trọng trong sáng tác thư pháp. Đôi khi ta muốn thực hiện một đường bút thật ngọt ngào cho một bố cục đã định sẵn trong đầu, nhưng bàn tay lại không thực hiện đúng điều mình nghĩ suy do kỹ năng rèn luyện chưa đạt đến độ chuẩn. Vì vậy việc rèn luyện viết thư pháp không phải chỉ ngày một ngày hai, mà nó phải là một quá trình lâu dài và liên tục. Chẳng phải Vương Hy Chi đã chỉ vào hàng tá chum vại đựng nước để bảo với con trai của mình rằng không có con đường tắt nào đi đến thành công dành cho người viết thư pháp. Chỉ có sự rèn luyện kiên nhẫn với thời gian, mỗi ngày qua đi kỹ năng sẽ tăng dần. Khi đã làm chủ được ngọn bút, lúc ấy thì thỏa chí tung hoành trên giấy, cái "lực" đã tòng cái "tâm" rồi thì mới thể hiện được điều mình nghĩ suy, mình ấp ủ. Tuy nhiên, thư pháp không chỉ là rèn luyện kỹ năng viết chữ. Con chữ chỉ là phương tiện, là cái phần bên ngoài để nhà thư pháp chuyển tải những đạo lý ẩn chứa phía sau những đậm nhạt sáng tối, phía sau những nét xổ nét hoành lung linh trên mặt giấy.Thư pháp cũng giống như hội họa, âm nhạc, ..hoặc những bộ môn nghệ thuật khác, đó là việc rất cần thiết phải rèn luyện cho mình những kỹ năng thực hành điêu luyện để nhằm thỏa mãn cho những sáng tạo bản thân. Nhưng kỹ năng chỉ là công cụ, còn sáng tạo lại là công việc của tư duy. Muốn phát huy được năng lực sáng tạo nghệ thuật của tư duy, đòi hỏi cần có một nền tảng kiến thức chung về nhiều mặt. Vì vậy luyện thư pháp đâu chỉ là viết mà còn phải đọc nhiều, tìm hiểu nhiều mặt trong cuộc sống.

Hiện nay thư pháp tiếng Việt đang được rất nhiều người tập luyện, mà đông nhất lại là các bạn trẻ. Chỉ cần mua một quyển sách dạy viết thư pháp cộng với sự khổ luyện, tập viết một cách thật sự có kỹ năng thì tưởng chừng như tất cả mọi người đều có thể trở thành nhà thư pháp. Vì vậy có rất nhiều bạn đến với thư pháp chủ yếu chỉ là luyện con chữ, thể chữ, cốt làm sao cho thật đẹp, thật điêu luyện còn thì ít chú ý đến chiều sâu về văn hóa, về thẩm mỹ mà một người viết thư pháp cần có. Đành rằng thư pháp là viết chữ, nhưng việc rèn luyện bút pháp cũng chủ yếu để thể hiện cái tư duy, cái nghĩ suy và những sáng tạo của người viết. Con chữ chỉ là phương tiện để truyền tải những thông điệp mà người viết muốn gửi gắm. Sự thành công của một bức thư pháp đâu chỉ là do chữ đẹp, bay bướm , mà nó là sự hài hòa của cả một tổng thể từ bố cục đến nội dung, từ cái hình tướng bên ngoài đến chiều sâu nội tại. Muốn được như vậy, người viết phải có một nền tảng nhất định về thẩm mỹ, về văn hóa và cả vốn sống. Nếu chỉ chú trọng đến việc luyện chữ mà không chú ý đến những yếu tố thẩm mỹ khác, người viết rất khó tiến xa.

Ai cũng có thể viết thư pháp được,chữ viết bản thân xấu đẹp không quan trọng, miễn sao có cố tâm rèn luyện ắt sẽ thành công . Tôi đã đọc một câu có nội dung gần như thế trong một quyển sách hướng dẫn viết thư pháp. Dĩ nhiên tôi cũng không phản đối điều này, nhưng theo tôi, nếu chữ viết thường ngày của ta xấu quá,khi rèn luyện thư pháp ta sẽ gặp phải một số khó khăn và khó tiến xa. Viết thư pháp là viết chữ, Vì vậy con chữ cũng phải đạt được những yếu tố thẩm mỹ nhất định mới có thể dẫn dắt người xem đi sâu hơn vào nội tâm bức thư pháp. Chữ viết thường nhật không đẹp, khi luyện viết chữ, người viết phải coppy lại mẫu chữ của người khác, khó tạo ra sự riêng tư – một yếu tố rất quan trọng trong nghệ thuật. Chữ viết của mỗi cá nhân là đặc thù riêng biệt, khó giống nhau. Vì vậy, có một căn bản chữ viết đẹp, sau khi đã thuần thục kỹ năng, người viết sẽ dễ dàng phát triển chữ viết của mình thành một phong cách riêng, và thuận lợi cho việc sáng tạo cái mới trong thư pháp.

Thư pháp Việt ra đời chủ yếu đáp ứng nhu cầu về văn hóa tinh thần. Trong một xã hội phát triển với nhịp sống hối hả như hiện nay, viết và thưởng ngoạn thư pháp cũng là một cách thư giản chống lại những căng thẳng trong cuộc sống . Nó như một thú thưởng ngoạn tao nhã của những người hoài cổ, yêu mến nghệ thuật truyền thống. Dù chỉ mới xuất hiện nhưng nó đã được đông đảo mọi người chấp nhận và hưởng ứng, điều này thật sự thuận lợi cho sự phát triển của bộ môn thư pháp chữ Việt. Tuy nhiên việc phát triển một cách rầm rộ và tự phát của nó cũng làm một số người tỏ ý quan ngại, cho rằng thư pháp có thể làm ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt. Có ý kiến còn xem việc viết thư pháp làm bôi bẩn chữ Việt. Phát biểu như thế có vẽ vội vã và quy chụp một cách thiếu suy xét. Có hay không những bức thư pháp thì chữ Việt hay tiếng Việt cũng không ảnh hưởng gì đến sự phát triển hay sự trong sáng của tiếng Việt. Thư pháp chỉ là thú chơi, thuần là nghệ thuật, mượn con chữ để gửi gắm vào đó những nghĩ suy, những khát vọng mang lại cho cuộc sống cái đẹp. Mục đích cuối cùng của nó là thưởng ngoạn, hoặc hơn thế nữa là để chuyển tải những giá trị đạo đức nhân văn, những đạo lý của người xưa. Xét cho cùng vai trò của một bức thư pháp Việt giống như một bức tranh được viết bằng chữ, mà trên đó những con chữ được sắp xếp với các mãng đậm nhạt sáng tối khác nhau tạo thành một sự tương phản nhưng lại hài hòa trong một tổng thể hoàn chỉnh. Viết thư pháp chữ Việt đâu phải chỉ là một sự dàn trãi đều đặn các con chữ trên mặt giấy. Đôi khi để tìm một bố cục chặt chẻ, hợp lý cho nội dung văn học cần thể hiện,người viết thư pháp phải mất đến mấy ngày để chọn cho mình một bố cục ưng ý nhất rồi mới quyết định phóng bút. Có những câu đối, câu thơ có nội dung rất hay nhưng hình dáng con chữ không thuận lợi khi thể hiện, trong trường hợp này người viết phải thật sự đắn đo tính toán bố cục để có thể bù được vào khiếm khuyết ấy mà vẫn tạo nên được sự thành công của bức thư pháp. Muốn làm được như thế, người viết phải có một nền tảng căn bản cần có về hội họa, một chiều sâu thẩm mỹ nhất định. Sáng tạo là công việc của tư duy, nhưng nó phải được dựa trên những hiểu biết nhất định về nghệ thuật về xã hôi, có như thế tác phẩm mới đi đúng hướng và không trở nên lập dị. Cái đẹp theo quan điểm cá nhân của mỗi người hoàn toàn khác nhau, nhưng nếu không dựa trên nền tảng những chuẩn mực về cái đẹp của thời đại, của xã hội, chắc rằng tác phẩm sẽ trở nên lạc lõng, không hòa vào được với hơi thở của cuộc sống.

Nội dung các bức thư pháp chữ Việt hiện nay rất đa dạng, và phong phú. Các sáng tác thường sử dụng các câu danh ngôn, câu đối chứa đựng những giá trị đạo đức, những tư tưởng nhân văn, hoặc các câu thơ hay, sâu sắc của các tác giả nổi tiếng. Vì vậy để nội dung các bức thư pháp của mình phong phú, có chiều sâu, người viết cũng cần phải có một vốn đọc phong phú, một khả năng cảm nhận văn học nhất định. Khi chọn một câu thơ hay câu đối để thể hiện, người viết cần phải hiểu những giá trị tư tưởng chứa đựng trong nội dung câu chữ, để từ đó bằng ngòi bút của mình truyền tải đến người xem, tạo nên sự đồng cảm , gặp nhau giữa người xem và người viết Muốn hiểu thấu đáo những nội dung câu chữ mình viết, cần tìm hiểu nhiều thứ, từ văn học, lịch sử, nghệ thuật….chính cái nền tảng kiến thức kia sẽ giúp tư duy sáng tạo nên những cái mới, cái đẹp, phù hợp với nhịp sống phát triển xã hội. Bên cạnh, khi có được một vốn văn hóa, xã hội và kiến thức đủ chiều sâu, chiều rộng, người viết sẽ dễ dàng tìm được những những đề tài, những nội dung sâu sắc, có giá trị nhân văn cao. Tránh được việc lập lại của người khác hay quanh quẩn ở những đề tài quen thuộc

Như vậy viết thư pháp đâu chỉ là việc rèn luyện kỹ năng viết chữ bằng bút lông, một bức thư pháp đâu chỉ là con chữ mà nó là một tác phẩm với một sự tổng hoà rất nhiều yếu tố nghệ thuật như : hội hoạ, thi ca, âm nhạc, thiền học....Vì vậy đến với thư pháp, song song với việc rèn luyện kỹ năng chấp bút, thì đọc và tìm hiểu học hỏi cũng là một vấn đề không thể xem nhẹ. Sáng tạo nào cũng phải dựa trên những nền tảng nhất định, nó có thể đi trước thời đại nhưng nó vẫn phải luôn mang tính kế thừa chứ không thể là một thứ "từ đất nẻ chui ra", không giống trước cũng chẳng thể có sau. Kỹ năng và kiến thức phải xem trọng như nhau, sự tương đồng giữa hai mặt sẽ giúp người viết dễ dàng thực hiện những ý đồ nghệ thuật, nâng cao giá trị tác phẩm. Nghệ thuật phải là những rung động chân thực trước cuộc sống, ở một góc độ nào đó thư pháp Việt cũng đang tiếp nối truyền thống "văn dĩ tải đạo" của cha ông ta. Không chỉ là thưởng ngoạn, giải trí mà nó còn đem đến một giá trị tinh thần, tính nhân văn và những triết lý sống, hướng đến cái chân của thiện và mỹ. Do vậy, người viết cũng cần có cái tâm trong sáng, trong một nhân cách được rèn luyện, mở lòng ra với cuộc sống, với đất trời. Đó cũng chính là cái đạo của người luyện thư pháp vậy.

Trên đây là những nghĩ suy của bản thân trong mong muốn đóng góp vào sự phát triển của thư pháp Việt. Chắc rằng còn rất non nớt, rất mong được các bậc tiền bối, các bậc đàn anh lượng thứ và chỉ giáo

Cái bóng

Được nhà thơ Thanh My giới thiệu, sáng hôm qua mình may mắn gặp được kỷ lục gia việt nam về cắt hình bóng, đó là anh Phú Thảo - quê Long An. Mình cũng muốn gặp để trao đổi học hỏi thêm về thư pháp. Nhưng trong cái không khí của hội chợ thương mại ( anh Phú Thảo có một gian hàng thư pháp và cắt hình bóng của hội chợ ) cũng không trao đổi được gì, đành để một dịp khác vậy. Lấy điện thoại di động nhờ đứa học trò chụp một tấm ảnh lưu niệm.



Để kỹ niệm buổi sơ ngộ, kỷ lục gia đã cắt tặng mình một ảnh bóng làm kỹ niệm. Ba tuần lễ bị té vẫn còn phải mang đai, râu ria không cạo tua tủa, cả cái bóng của mình nhìn cũng thấy ghê luôn.

Đi tìm cái đẹp cho thư pháp chữ Việt - Bài 1: Thư pháp chữ Việt và điều cần có

Những năm gần đây, phong trào viết thư pháp chữ Việt ngày càng phát triển rằm rộ khắp nơi trong cả nước.Ngày càng có nhiều người đến với bộ môn này. Cũng giản đơn thôi mà, chỉ cần một cây bút lông, một hộp mực pha sẵn (loại này có bán ở tất cả các chợ), một vài tờ giấy là có thể phiêu du vào thế giới con chữ lung linh, huyền bí. Chính cái sự giản đơn, ít tốn kém này mà bộ môn thư pháp chữ Việt nhanh chóng thu hút đông đảo số lượng người quan tâm và tham gia. Ai cũng có thể viết thư pháp được, miễn chịu khó rèn luyện là được . Trăm hoa đua nở, ở khắp các địa phương trong nước thư pháp chữ Việt phát triển rằm rộ, tạo thành một phong trào sôi nổi. Có thể nói đây là một tín hiệu đáng mừng về đời sống xã hội và cho sự phát triển của nghệ thuật thư pháp chữ Việt. Tuy nhiên, điều chúng ta đáng quan tâm là phong trào thư pháp chữ Việt phát triển ở khắp nơi chủ yếu chỉ là tự phát mà không có một định hướng, hay một chuẩn mực nhất định. Mối nơi mỗi vẽ. Ai cũng có thể là nhà thư pháp, chẳng có một sự thẩm định, hay một thước đo nào. Chính cái tự phát ấy phần nào ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của bộ môn thư pháp đang còn rất non trẻ. Phát triển tự phát cũng dễ hiểu thôi, Thư pháp tiếng việt chỉ mới xuất hiện trong ba chục năm trở lại đây, chưa hề có một chuẩn mực nào, một hệ thống lý luận nào thậm chí đến giờ nó vẫn chưa được xem chính danh là một bộ môn nghệ thuật.Với những người tự học thì tình hình càng khó khăn thêm. Lấy cái gì để mà tự thẫm định , so sánh, đối chiếu, còn cầm đi hỏi ư ? người không rành thì gật gù tán thưởng ( cũng chả biết họ tán thưởng cái gì), còn người có am hiểu thì lại né tránh trả lời hoặc trả lời một cách chung chung vô thưởng vô phạt. Cũng khó trách, nếu người được góp ý cầu tiến biết tiếp thu thì không nói, nhưng nếu họ phản ứng và cho rằng căn cứ vào đâu để có những ý kiến như thế thì người góp ý cũng khó mà trả lời vì hiện nay thư pháp chữ Việt đâu đã có một nền tảng lý luận để có thể minh chứng cho những ý kiến của mình.Thực ra thư pháp tiếng Việt hiện chỉ mới xuất hiện như một trào lưu, một thú chơi tao nhã. Nó chưa đủ thời gian để có đủ độ dày, độ sâu như những bộ môn nghệ thuật khác như nhiếp ảnh, hội họa….Dạo qua tất cả các sách viết về thư pháp tiếng Việt hiện nay, hầu như chủ yếu là hướng dẫn căn bản luyện thư pháp, giới thiệu tác phẩm, còn phần giới thiệu về sự phát triển của thư pháp thì chủ yếu là thư pháp chữ Hán, thư pháp Thiền Nhật Bản. Nói như thế để chúng ta thấy rằng về lý luận Thư pháp tiếng Việt hầu như chưa có gì cả. Chuẩn mực nào dành cho một bức thư pháp đẹp, đạt chất lượng nghệ thuật , sự phát triển của thư pháp tiếng Việt dựa trên một nền tảng lý luận nào…. dường như hiện tại thư pháp tiếng Việt chưa có câu trả lời. Chính vì vậy mà thư pháp Việt hiện tại phát triển tự phát củng là điều dễ hiểu. Thì cứ thế mà xông vào, biết dựa vào đâu để làm chuẩn bây giờ. Có người lo rằng chính việc phát triển tự phát như thế có nguy cơ thoái trào dẫn thư pháp tiếng Việt vào ngõ cụt . Tôi thì không quá bi quan như vậy. Từ một thú chơi, một sở thích của một số người trở thành một bộ môn nghệ thuật chính danh, có lý luận, có phê bình hẳn hoi không thể là một sớm một chiều. Nghệ thuật đích thực luôn được thử thách với đời sống và với thời gian. Chính trong sự phát triển của cả một cánh rừng, chúng ta sẽ tìm được những cây gổ quý có thể làm nền tảng để xây dựng nên những lâu đài.

Mặc dù thư pháp chữ Việt căn bản là kế thừa cách viết chữ hán bằng bút lông của thư pháp Trung Quốc, nhưng rỏ ràng sự phát triển của hai nền chữ viết hoàn toàn khác nhau nên vị trí của thư pháp tiếng việt không thể giống với thư pháp chữ hán trong dòng chảy của lịch sử mỗi dân tộc. Bên cạnh một bên là chữ vuông tượng hình, một bên là chữ la-tinh tượng thanh, cách viết cũng sẽ khác nhau, hoàn cảnh ra đời khác nhau, mục tiêu hướng đến cũng không giống nhau, vì vậy, không thể lấy chuẩn mực của một bức thư pháp chữ hán mà thẫm định hay đánh giá cho một bức thư pháp chữ Việt. Cái mà thư pháp Việt đang thiếu đó chính là một hệ thống lý luận làm nền tảng, một chuẩn mực nhất định và một định hướng cho tương lai .Khi chúng ta có một nền tảng lý luận , một hướng đi rỏ ràng chúng ta mới có thể có cái để dựa vào mà phê bình, mà uốn nắn, mà gợi ý , mà định hướng cho sự phát triển của nghệ thuật thư pháp chữ Việt. Điều quan trọng hiện nay theo thiển ý của tôi, đó là một nổ lực nhằm làm chính danh bộ môn nghệ thuật thư pháp chữ Việt. Dĩ nhiên điều này không đơn giản và củng không thể là một sớm một chiều. Cuộc sống chính là một trãi nghiệm và đó cũng chính là môi trường phản biện tốt nhất giúp cho các bộ môn nghệ thuật điều chỉnh uốn nắn mình để tự hoàn thiện, tồn tại và phát triển trong dòng chảy của nó. Thư pháp chữ Việt cũng không thể là một ngoại lệ. Chỉ mới xuất hiện vài chục năm và chủ yếu là tự phát, chúng ta làm sao đòi hỏi vị trí của bộ môn thư pháp chữ Việt có thể cao hơn hiện tại được. Muốn có được một hệ thống lý luận đủ để đưa thư pháp Việt trở thành một bộ môn nghệ thuật, điều nầy thuộc về trách nhiệm của các nhà thư pháp Việt, những người yêu thích bộ môn này, có tham gia thực hành, nghiên cứu. Chính trong thực tiễn của quá trình rèn luyện, sáng tạo, mỗi người sẽ rút ra được những trãi nghiệm thực tế, từ đó đúc kết thành những lý luận phục vụ cho xây dựng một hệ thống lý luận cho bộ môn. Trong những năm qua, đã có rất nhiều nhà thư pháp chữ Việt có những nỗ lực đóng góp nhằm xây dựng một nền tảng lý luận cho thư pháp Việt.Chúng ta thật sự trân trọng những đóng góp của họ. Nhưng công bằng mà nói, đó cũng chỉ là một sự tự phát, chỉ là những cố gắng đơn lẽ chưa đủ để tạo thành một hệ thống bao quát toàn bộ nội dung của thư pháp Việt.

Đây là một vấn đề lớn lao, không phải sức của một hai người có thể làm được. Xây dựng một hệ thống lý luận cho thư pháp Việt là một trong những mối quan tâm và mong mỏi của hầu như tất cả những ai yêu mến thư pháp chữ Việt. Nhưng nếu cứ phát triển tự phát như thế này thì vấn đề vẫn mãi sẽ không giải quyết được. Hiện nay trên mạng cũng đã có nhiều diễn đàn trao đổi về lý luận thư pháp, nhưng số lượng bài viết có chất lượng không nhiều, các diễn đàn do một nhóm các nhà thư pháp ở những địa phương khác nhau lập nên, chủ yếu là giới thiệu, quảng bá, vì vậy chưa tập họp được được tâm huyết trí tuệ của cộng đồng thư pháp Việt. Nên chăng có một sự liên kết giữa tất cả các nhà thư pháp chữ Việt trong phạm vi cả nước. Dĩ nhiên để mọi người cùng nhìn về một hướng cũng không không đơn giản, nó đòi hỏi cái Tâm của mỗi người dành cho một mục đích chung .Trong điều kiện hiện nay, chúng ta có thể tổ chức liên lạc, trao đổi, đàm đạo, đóng góp , tranh luận về học thuật thông qua một diễn đàn mạng thống nhất với tiêu chí vì một nền lý luận cho thư pháp Việt. Ở đó mỗi người sẽ bày tỏ quan điểm của mình, trình bày những nhận định, những kết quả đạt được trong quá trình thực hành, nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến học thuật thư pháp. Khi điều kiện chín muồi chúng ta tổ chức một hội thảo với quy mô lớn, rộng rãi để đúc kết những thành tựu trong quá trình trao đổi, tranh luận trên diễn đàn. Từ đó tạo thành một hệ thống lý luận nền tảng ban đầu cho thư pháp. Sau khi đa có được cái sườn chính thì việc bổ sung hoàn thiện chỉ còn lại là vấn đề thời gian.

Đông tay thì vỗ nên kêu, đó là đạo lý mà ông bà ta đã đúc kết từ bao đời nay. Với sức lực, tâm huyết, và trí tuệ của nhiều người chắc chắc điều này không khó lắm. Điều quan trọng là có tập họp được hết sức lực của cả cộng đồng những người viết thư pháp, điều này đòi hỏi cái tài của các nhà tổ chức và cái tâm của những người tham gia. Khi mọi người cùng nhìn về một phía với một tấm lòng rộng mở, có cùng một mối quan tâm vì tương lai thư pháp Việt, thì mục tiêu xây dựng một nền tảng lý luận cho bộ môn sẽ không phải là điều xa vời.

Là một người yêu mến thư pháp chữ Việt và cũng tập tễnh tự học, tôi xin mạn phép nêu một số suy nghĩ của bản thân mình với lòng mong muốn vì tương lai thư pháp Việt. Rất mong các bậc tiền bối, các vị đàn anh lượng thứ và chỉ giáo.

Mùa thu cũ

Chờ đợi gì những mùa thu cũ
Lá rơi đầy lạc dấu người xưa
Mây lang thang đâu trở lại lần nào
Kể từ độ em qua cầu áo mới.

Bao nhiêu lần thu đi thu lại
Bao nhiêu lâu ta nhặt lá vàng
Tìm gì trong sương khói mịt mờ
Mùa thu cũ mênh mang trong gió

Góc vườn xưa, ta ngày hai buổi
Ngắm thời gian trôi về phía cuối trời
Ngày hôm qua chỉ như là cơn mộng
Tỉnh giấc ra ta hoá bướm cuối vườn

Mùa thu xưa trong xác lá vàng
Trôi lãng đãng bên trời mộng ảo
Ngày đi qua vô tình cơn gió
Cuốn mùa thu về chốn mù khơi

Mùa thu xưa có đọng lại trong em
Bài thơ cũ còn tím trời kỹ niệm
Tóc ngã màu, vương thềm năm tháng
Mùa thu mang chi những tội tình..

Trắng đôi tay giữa chốn nhân gian
Ta say giấc mơ chiều thu tới
Gió heo may ngập trời xác lá
Thu nay sao vẫn thấy nhạt nhoà

Ta đợi cơn mưa ngày thu tím
Ta đợi em khi nắng thu tàn
Ở trên con đường về bên kia ấy
Hoa trắng ngập tràn như lối thu xưa

Phúc hay hoạ sao lường trước được

Cuộc sống luôn luôn là những bất ngờ mà bản thân chúng ta không lường trước được. Hoạ hay phúc, cuộc đời cho chúng ta chọn sao.Đêm hôm đi show ở Nhà Bàn chạy về, trời mưa tầm tả, mặt đường loang loáng nước. Về gần đến núi Sam, trời tối, mưa, không nhìn rỏ ổ gà, phụp một cái mình bị sụp ổ gà, chiếc xe đổ kềnh ra giữa đường, còn mình thì té qua một bên, cả người không trầy sướt gì, nhưng xương hang cua phải bị gãy. Nữa đêm, trời mưa lại không phải té nặng gì lắm nên chẳng một ai hay. Nhà mình lại còn khá xa, điện thoại gia đình lên tới cũng phải mất cả tiếng. Cũng may khoảng 20 phút sau một bạn đồng nghiệp về sau ( lẽ ra anh ta ngủ lại nhưng tự dưng muốn về) chạy đến. Anh ấy đem xe tôi gọi cửa một nhà dân để gửi rồi đưa mình ra bệnh viện Châu Đốc. Cả đêm hôm không nằm được, thức trắng trong bệnh viện . Sáng nay họ thêm chích thuốc giảm đau, đay chỗ xương bị gãy lại rồi cho về bảo ngày mai trở lại tái khám và làm hồ sơ. Mình cũng chưa được xem hình chụp chỗ xương gãy, mọi người khuyên mình nên đi qua Phú Tân để điều trị đông y. Có lẽ sáng mai khi lên tái khám hiểu rỏ vết gãy mới quyết định xử lý ra sao.
Vậy là chắc phải nằm ở nhá cả tháng rồi. Chiều nay đã đỡ đau hơn, tay trái còn gõ phím được, buồn quá viết mấy dòng để giải toả vậy mà. Mình là người luôn hoạt động, lại phải nằm im thế này thì quả cũng buồn thật, nhưng làm sao hơn bây giờ. Thôi thì cứ như nghĩ ngơi, có thời gian nhìn lại mình và chiêm nghiệm cuộc đời.

Nghiên Bạch Mã

Ai viết thư pháp cũng muốn có được trong tay những món " Văn phòng tứ bửu " đẹp, độc đáo và dĩ nhiên là khả năng sử dụng cũng vừa ý cho người viết. Hôm rồi nhìn thấy cái Nghiên cổ " Tức Mặc " trên mạng mà thèm nhỏ dãi. Nhưng hàng dân dã như mình thì có mà nằm mơ cũng không biết được chấm bút vào trong đó không nữa. Thôi thì mình tự làm cho mình vậy. Mới vừa hoàn thành cái nghiên mực, post lên cho các bác thưởng lãm

Cũng mất cả tuần đục dẽo, mài dũa. Không được tinh tế lắm, nhưng"tay nghề" điêu khắc của mình hiện nay chỉ dám làm đến vậy. Mình đặt tên cho cái nghiên là " Bạch mã " (có con ngựa mà) để cho nó oai.

Chép ca khúc với phần mềm Encore 4.5-phần 3

Trong hai bài trước chúng ta đã tìm hiểu cách dàn trang và ký âm. Ở phương thức ký âm kết hợp giữa bàn phím máy tính và mouse, các bạn cũng có thể kết hợp giữa tay trái bàn phím máy tính và tay phải bàn phím Piano của chương trình Encore (Ảnh). Tay trái các bạn vẫn để trên bàn phím để gọi các công cụ, còn tay phải thay vì click chuột vào dòng nhạc, chúng ta click trực tiếp vào nốt ấy trên bàn phím piano (chú ý các bạn phải đặt dấu nhắc vào khuôn nhạc cần ký âm). Cách này thuận tiện cho các thao tác đối với các nốt thăng giáng, khi click vào nốt thăng giáng trên phím đàn piano chương trình sẽ tự động ghi dấu thăng giáng lên dòng nhạc, ta giảm bớt được một thao tác.

 
  Muốn gọi bàn phím Piano ra , ta vào menu Windows chọn Keyboad.
Bây giờ chúng ta tìm hiểu cách ghi dấu liên trong Encore. Thông thường khi khởi động Thanh ghi nốt sẽ xuất hiện ký hiệu ghi dấu liên ở cuối thanh ghi nốt với mặc định Choose tuplep bằng 3 : 2 (giá trị 3 nốt bằng 2).
Khi muốn ghi một liên ba, tay trái gõ chọn giá trị nốt, gõ tiếp phím T (Tuplip), tay phải ký âm vào dòng nhạc. Sau khi ghi nốt xong, các bạn chọn khối rồi nhấn Ctrl + B  hoặc click trực tiếp lên biểu tượng Beam group trên thanh Toolbar (Ảnh) để tách nhập nốt theo ý muốn. Nếu muốn thay đổi giá trị của dấu liên, các bạn click đúp vào nút lệnh 3:2 trên thanh ghi nốt để gọi hộp thoại Choose tuplep, gõ giá trị dấu liên ta muốn có vào hai cửa sổ hộp thoại, click OK. Khi ấy tên thanh ghi nốt sẽ xuất hiện thay vào chổ 3:2 là giá trị bạn chọn.

+Ghi dấu Nối và dấu Luyến:
Các bạn nên ký âm xong rồi chúng ta hẵng đặt dấu nối hoặc dấu luyến vào. Muốn nối kéo dài hai nốt nhạc lại với nhau, các bạn dùng công cụ mũi tên chọn khối hai nốt ấy rồi nhấn Ctrl+T hoặc click trực tiếp lên biểu tượng Tie notes trên thanh ký âm Tool, rồi đánh dấu 3 điểm từ nốt bắt đầu đến khi kết thúc. Trường hợp này ta xài cho các dấu légato rất thích hợp. Nếu dấu Luyến đặt không đúng vị trí hoặc chưa đẹp, các bạn dùng chuột click vào các điểm đầu dấu để chỉnh lại, nếu chỉnh khó, các bạn gõ Ctrl+H để chọn hộp thoại Show/hide và đánh dấu vào mục Control Point, click OK bạn sẽ thấy các nút ở hai đầu và giữa dấu luyến. Ta click vào các điểm ấy để điều chỉnh. Muốn các nút ấy không hiển thị, ta bỏ dấu kiểm ở mục Control Point.
+Dấu chấm sau nốt: để ghi dấu chấm, tay trái chọn giá trị hình nốt rồi gõ tiếp phím D chọn dấu chấm. muốn bỏ dấu chấm gõ phím D một lần nữa.


+Ghi dấu thăng và dấu Giáng: Khi muốn gõ một nốt thăng hoặc giáng, chúng ta ghi hình nốt ấy lên khuôn nhạc trước rồi gõ phím S (dấu Thăng) hoặc phím F (dấu Giáng) để chọn sau đó click trực tiếp lên nốt chúng ta muốn thăng hoặc giáng. Thông thường khi ghi một nốt thăng, những nốt cùng tên sau nó vẫn không bị thăng (khác với lý thuyết âm nhạc) và mang một dấu Bình, vì vậy các bạn phải click lên nốt ấy dấu bình mới bị mất đi và lúc này chương trình đã hiểu nốt đó cũng bị thăng.


+Ghi nốt hoa mỹ: Để ghi một nốt hoa mỹ (nốt láy ngắn có vạch cắt và nốt láy dài không có vạch cắt), chúng ta thực hiện theo các bước sau: (Ảnh )
Ví dụ ta viết nốt láy ngắn cho một nốt đen
.Bước 1: Ta viết một nốt đôi và một nốt đơn có dấu chấm, (chương trình sẽ mặc định hai nốt thành nhóm)

.Bước 2: Tô khối (chọn) nốt đôi (nốt sẽ là nốt hoa mỹ), rồi kích vào nút lệnh Macke grace trên thanh Toolbar. Hộp thoại Grace/Cue Note xuất hiện, ta đánh dấu kiểm vào mục Grace note, chọn mặc định là 25%. Click OK. (nốt hoa mỹ sẽ nhỏ lại bằng 1/4 nốt thường)
.Bước 3: Tiếp tục chọn khối nốt hoa mỹ, nhấn Ctrl+B để tách nhóm nốt.nhấn Ctrl+U để quay đuôi nốt lên và Ctrl+D để quay đuôi nốt xuống.
.Bước 4: Tô khối nốt chính (nốt móc đơn có chấm sau nốt) gõ phím 3 để thay giá trị nốt đen. Và sau cùng là đặt dấu luyến vào (Bình thường như các trường hợp mang dấu luyến khác). Khi đặt dấu luyến vào có thể chương trình sẽ không xếp vừa ý đâu, bạn sử dụng nút mũi tên để chỉnh sửa.
Đối với nhóm nốt hoa mỹ ta cũng thực hiên các bước như thế.

+Nhịp lấy đà:
Để ghi nhịp lấy đà cho bài nhạc, trước tiên bạn cần xác định loại nhịp của bài nhạc ta ghi và số phách của ô nhịp lấy đà. Khi biết được lấy đà bao nhiêu phách ta mới chọn chính xác cho ô nhịp này. Khi đã chọn loại nhịp cho bài nhạc xong, các bạn vào Menu Measure chọn Tim Measure.
Ở khung From Measure các bạn chọn 1 To1. Đánh dấu kiểm vào mục Other và nhập vào 1/4 (giá trị lấy đà bằng 1/4 ô nhịp 4/4, nếu là nhịp 2/4 ta nhập 1/2). Quan trọng nhất là các bạn đừng quên đánh dấu kiểm vào mục Pickup Bar (Ảnh). Click OK, rồi thong thả ký âm cho ô nhịp lấy đà.
-Khi muốn đánh số cho những ô nhịp, vào menu Measure chọn Measure Numbers. Trong hộp thoại Measure Number, các bạn đánh dấu kiểm vào mục Add Numbers. Chọn Every nếu ta muốn đánh số tất cả các ô nhịp và Each System nếu chỉ nmuốn đánh số ở đầu dòng nhạc (xem ảnh).


+Dấu Quay lại (hồi đoạn) :
-Khi muốn đặt dấu quay lại một đoạn nhạc, vào menu Measure chọn Barline types hoặc chọn trực tiếp trên thanh Toolbar, nhập chỉ số nhịp từ đến trong mục From Measure__to__. Xuống cửa sổ Left Tyle và Fright Tyle để chọn dấu cần thể hiện(Ảnh).

-Thông thường dấu quay lại đi cùng với khung thay đổi, sau khi chọn dấu quay lại xong, ta tiếp tục vào Measure chọn Ending. Trong hộp thoại Measure Ending đánh số ô nhịp cần đặt khung thay đổi, ở ô to các bạn giữ nguyên chỉ số nếu đoạn thay đổi khung 1 chỉ 1 ô nhip, còn nhiều hơn 1 ô nhịp thì gõ giá trị vào. Ở lần 1 thì chọn Frist , lần 2 chọn Second, lần 3 chọn Third, lần 4 chọn Fourth.....Mỗi lần thao tác cho một vị trí.
+Các loại vạch nhịp:
-Khi muốn sử dụng các dấu vạch nhịp đôi, vạch kết thúc..... các bạn cũng vào Measure gọi hộp thoại Barline Type ra để sử dụng. các thao tác cũng giống với khi chọn dấu quay lại.
-Khi ghi nốt nhạc sẽ có tình trạng ô nhịp có nhiều nốt và ô nhịp ít nốt. Do vậy việc điều chỉnh khoảng cách các ô nhịp là điều cần thiết. Muốn dời vạch nhịp, các bạn sử dụng phím mũi tên, click vào ngay trên đầu vạch nhịp, giữ chuột trái và kéo đến vị trí cần.

+ Nhập Phần lời cho ca khúc:
Sau khi ký âm xong phần nốt nhạc và các Ký hiệu âm nhạc (Các ký hiệu nằm trong các thanh ký âm, các bạn click trực tiếp lên biểu tượng rồi đặt lên khuôn nhạc.Các bạn tự tìm hiểu nhé), phần tiếp theo là ta nhập phần lời cho ca khúc.
+Nhập tiêu đề: Vào menu Score chọn Tex Elements, hộp thoại Tex Elements cho phép bạn ghi rất đầy đủ phần tiêu đề của bài nhạc với nhiều mục (Ảnh)
. Score title: Tựa bài nhạc gồm 3 dòng, cho phép ta chia tựa đề ra nếu dài hơn 1 dòng (Sau khi viết xong nếu muốn đôi phông chữ, nhấn vào nút Font rồi tùy chọn.
. Instructions: Có thể ghi tiết tấu bài nhạc (như Chachacha...) hoặc sắc thái của bài (như Nạt nộ...hay gì đó cũng được).
. Composer: Tên tác giả được Encore ưu ái đến 4 dòng, mặc sức mà ghi nhé.
. Các mục Header 1 & 2, Footer 1 & 2 là những tiêu đề ở bên phải và trái, đầu trang và cuối trang, các bạn tìm hiểu nhé ( Ảnh )

Để nhập lời vào ca khúc, Chương trình Encore cho phép ghi nốt qua nút L ( Lyrice ) trên thanh toolbar liên hệ với mục lệnh Voice,

Vào Window - Palette chọn thanh Graphic. Dùng mouse click vào nút có ô chử L (Lyric)

       Click vào thanh trình đơn Notes chọn Font. Một hộp thoại xuất hiện cho phép bạn chọn phông chữ, cỡ chữ như trong các trình soạn văn bản khác.

Click vào ngay nốt nhạc đầu tiên, con nháy sẽ hiện ra phía dưới nốt nhạc ấy, ta bắt đầu nhập phần lời vào.

        Trong trường hợp bài nhạc có 2 hoặc ba lời. Bạn click vào Voice để chọn ghi cho từng lời.

Sau khi ghi xong, bạn dòng nút mũi tên để điều chỉnh khoảng cách lời ca  giống như điều chỉnh khoảng cách nốt nhạc.

Thông thường khi tên bài hát, tên tác giả tôi dùng T (text), còn ghi lời ca tôi sử dụng L (lyrice)
Như vậy về cơ bản chúng ta đã tìm hiểu xong việc ghi một ca khúc trên phần mềm Encore 4.5.3. đây chỉ là những chia sẽ cơ bản và giản đơn để các bạn có thể ghi lại một ca khúc trên máy tính. Phần mềm Encore còn rất nhiều tính năng hay có thời gian các bạn nên tìm hiểu thêm. Chúc các bạn thành công.

Lại sắp mùa mưa nữa rồi